Vlaamse instellingen starten onderzoeksproject naar genetisch gewijzigde aardappelen

UGent, ILVO, VIB en HoGent kondigen samenwerking aan rond een onderzoeksproject naar duurzame, genetisch gewijzigde Phytophthora resistente aardappelen. Het project draait rond een tweejarige proef op de velden van ILVO met verschillende genetisch gewijzigde Phytophthora resistente lijnen, die voor het grootste deel afkomstig zijn uit een samenwerking met Wageningen University & Research. Bij de veldproef zal een programma worden opgezet waarbij belangstellenden de aardappelen zelf kunnen zien, en meer kunnen leren over duurzame Phytophthora resistentie.

Phytophthora infestans, beter bekend als ‘de aardappelziekte’ en berucht als veroorzaker van de grote hongersnood in Ierland in 1845-1847, vormt in onze streken al jarenlang de grootste bedreiging voor de aardappelteelt. Belgische landbouwers moeten steeds grotere inspanningen leveren om Phytophthora onder de knie te houden en dat kost hen jaarlijks ongeveer 55 miljoen euro. Dat is één zesde van de totale waarde van de aardappeloogst. De kosten zijn het gevolg van de toepassing van fungiciden en opbrengst- en bewaarverliezen. Men is al jaren bezig met de ontwikkeling van Phytophthora resistente rassen. Conventionele veredelingsinspanningen hebben tot op heden echter slechts enkele resistente rassen opgeleverd, die niet voor alle soorten van verwerking geschikt zijn. Er is een ingewikkeld kruisingsschema noodzakelijk dat meer dan 30 jaar in beslag neemt om vanuit wilde verwanten van de aardappel resistentiegenen in een bruikbaar ras binnen te brengen. Bovendien is op die manier slechts één resistentiegen tegelijkertijd binnen te brengen. Het is bekend dat Phytophthora gemakkelijk door enkelvoudige resistenties heen breekt.

Sinds een aantal jaren is er echter ook zicht op de ontwikkeling van duurzaam Phytophthora resistente aardappelen. In plaats van conventionele veredeling past men hier genetische modificatie toe voor het binnenbrengen van meerdere resistentiegenen tegelijkertijd. Een meervoudige resistentie is voor Phytophthora véél moeilijker te doorbreken. Het binnenbrengen van een meervoudige resistentie kan met genetische modificatie in één stap en zonder verlies van raseigenschappen worden gerealiseerd. De uiteindelijke aardappelen zijn sterk vergelijkbaar met aardappelen die op conventionele manier verkregen kunnen worden. Aan de resistentiegenen zelf wordt immers niet gesleuteld, en de uiteindelijke lijnen zijn in de meeste gevallen merkervrij. Het is alleen de manier waarop de genen binnen zijn gebracht die verschilt.

Men maakt zo genetisch gemodificeerde lijnen met daarin verschillende combinaties van resistentiegenen. Er is vandaag een twintigtal resistentiegenen beschikbaar, die allemaal afkomstig zijn uit knoldragende familieleden van de cultuuraardappel uit de Andes. Het opgestarte project heeft de bedoeling de resistentie van een aantal van die lijnen onder reële Vlaamse condities uit te testen. Met het project willen de vier partners bijdragen tot de ontwikkeling van duurzame, Phytophthora resistente aardappelen voor de Belgische landbouw. Eventueel toekomstige commerciële teelt van dergelijke aardappelen zal leiden tot een grote daling van het aantal spuitbeurten.

Voor meer informatie over Phytophthora resistente aardappelen, zie www.vib.be/phytophthora

Plantenbiotechnologie van wereldniveau in Zwijnaarde

Vlaams minister-president Kris Peeters bezocht deze ochtend het VIB Departement Planten Systeembiologie aan de UGent. Hij bepleitte er de toepassing van biotechnologische kennis voor een competitieve en duurzame landbouw. Kris Peeters: “Het is duidelijk dat de investeringen van de Vlaamse overheid in topwetenschap lonen. Doorgedreven ambities, focus, creativiteit en verregaande internationalisering maken dat het Vlaamse plantenbiotechnologisch onderzoek vandaag staat waar het staat. Het is dit soort van wetenschappelijk onderzoek dat een van de belangrijkste pijlers vormt van onze kennisgebaseerde economie. Vlaanderen is een kennisregio en we moeten dat ten volle benutten”.

Kris Peeters stak ook zelf de handen uit de mouwen van de laboratoriumjas. Na een korte demonstratie maakte hij een genetisch gewijzigde Arabidopsis plant. Arabidopsis (of zandraket) is de laboratoriummuis van het plantenbiotechnologisch onderzoek. In het onderzoek met deze planten worden de moleculaire mechanismen blootgelegd die aan de basis liggen van de groei en ontwikkeling van planten. De verkregen kennis kan vervolgens op verschillende manieren worden toegepast: in de klassieke veredeling, in het optimaliseren van het beheer van teelten, maar ook in het gericht aanpassen van gewassen met behulp van genetische modificatie. Lees ook dit artikel.

Het VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) is een non-profit onderzoeksinstituut in de levenswetenschappen. Zo een 1200 wetenschappers verrichten basisonderzoek naar de moleculaire mechanismen die instaan voor de werking van het menselijk lichaam, planten en micro-organismen. VIB vormt een alliantie met vier Vlaamse universiteiten: UGent, K.U.Leuven, Universiteit Antwerpen en Vrije Universiteit Brussel en bundelt de krachten van 70 onderzoeksgroepen in één instituut. Het onderzoek heeft tot doel de grenzen van onze kennis fundamenteel te verleggen. Met de activiteiten binnen technologie-transfer beoogt VIB de omzetting van onderzoeksresultaten in producten voor consument en patiënt. VIB ontwikkelt en verspreidt een breed gamma aan wetenschappelijk onderbouwde informatie over alle aspecten van de biotechnologie. Meer info op www.vib.be

VIB wereldleider op gebied van plantenonderzoek

Het VIB Departement voor Planten-Systeembiologie (PSB) aan de Universiteit Gent is op dit moment het beste onderzoekscentrum naar plantenbiotechnologie ter wereld. Dat blijkt uit een studie van het ARC Centre of Excellence uit Australië. De studie, onder leiding van de ARC directeur Ian Small, vergeleek de impact van het werk van wetenschappers aan alle vermaarde instituten voor plantenonderzoek wereldwijd. Als maatstaf gebruikte het ARC het aantal verwijzingen per artikel - een universeel gebruikte manier om de impact van wetenschappelijk onderzoek te bepalen. Met een gemiddelde van 18 verwijzingen per artikel stak PSB uit boven andere gerenommeerde instituten, zoals het Duitse Max Planck Institute of Plant Breeding, het Britse John Innes Centre, het Franse INRA en het Australische ARC zelf.

PSB is een onderzoeksdepartement van VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) en de Universiteit Gent, waarvan de basis in de jaren 1980 werd gelegd door Marc Van Montagu en Jeff Schell. Zij ontwikkelden de technologie die het mogelijk maakt om planten genetisch te wijzigen. Hun vinding heeft toegelaten om de functie van genen en eiwitten bij planten te bepalen. Dat heeft een revolutie veroorzaakt in het basisonderzoek naar de werking van planten. Daarnaast vormde hun werk de basis voor de ontwikkeling van de biotech gewassen die vandaag op de markt zijn. Sedert 2002 is PSB, onder leiding van wetenschappelijk directeur Dirk Inzé, verder uitgegroeid tot een wereldvermaard centrum dat zich vooral toespitst op fundamenteel onderzoek naar groei en ontwikkeling van planten. Dit onderzoek levert een belangrijke bijdrage in het optimaliseren van planten voor de productie van voedsel en bio-energie.

ARC directeur Ian Small was vandaag te gast in het Technologiecampus van de UGent om er een wetenschappelijk seminarie te geven. Directeur Dirk Inzé: “Uiteraard zijn we heel fier op het behaalde resultaat. Op hun vakgebied behoren Marc Van Montagu en Jeff Schell tot de top tien van de meest geciteerde wetenschappers. Dat tilt het departement voor Planten-Systeembiologie tot een zeer hoog niveau. Bovendien is professor Ian Small vandaag bij ons te gast, hij geeft hier op de campus een wetenschappelijk seminarie. Op deze campus werken ruim 800 plantenbiologen, verbonden aan diverse bedrijven en wetenschappelijke instellingen. Daarvan werken er een 200 voor het VIB. Het aantal lezingen en wetenschappelijke seminaries door nationale en internationale experts hier is zeer hoog”.

Vlaamse wetenschappers ontrafelen sleutel tot celdeling bij planten.

Wetenschappers van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie en de Universiteit Gent hebben een technologie uitgewerkt die kan bijdragen tot gerichter plantenonderzoek en grotere landbouwopbrengsten. Na vier jaar en meer dan 300 experimenten zijn ze erin geslaagd om het complexe proces van celdeling bij planten in kaart te brengen. Het nieuwe technologieplatform is gebaseerd op‘Tandem Affinity Purification' (TAP) en werd ontwikkeld om de eiwitmachinerie van celdeling versneld in kaart te brengen. De resultaten van het onderzoek werden gepubliceerd in het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Molecular Systems Biology.

Door de groeiende wereldbevolking moet de landbouwopbrengst tegen 2050 verdubbelen. Daarom is er nood aan nieuwe plantenvariëteiten met een hogere opbrengst per hectare. De VIB en de Vlaamse universiteiten vergaren de noodzakelijke kennis om dit mogelijk te maken. “De belangrijkste drijfkracht achter de groei is celdeling,“ zegt Geert De Jaeger, groepsleider bij VIB en de Universiteit van Gent. „Als we het mechanisme begrijpen die dit proces stuurt, hebben we de sleutel om landbouwopbrengst te verhogen. Het kostte ons vier jaar om de complexe machinerie achter celdeling in de modelplant Arabidopsis in kaart te brengen”. De wetenschappers hebben een volledige lijst gepubliceerd van celdelingsmechanismes bij Arabidopsis thaliana. Tijdens hun onderzoek vonden de wetenschappers meer dan 100 nieuwe proteïnen die een regulerende rol hebben bij de celdeling. Met deze nieuwe kennis kunnen de wetenschappers kijken hoe deze resultaten kunnen resulteren in grotere landbouwopbrengsten. Vooral het ontwikkelen van plantenvariëteiten die extreme droogte of wateroverlast kunnen overleven is belangrijk.

Klinken met Sofie Bracke op innovatie: biotechnologie op de Kouter

Een blonde lekkernij met een romige schuimkraag, dat is het Bijlokebier. Maar wat is nu het geheim van de brouwerij van de Hogeschool Gent? Het antwoord is: biotechnologie. Om het grote publiek kennis te laten maken met biotechnologie organiseert de Stad Gent op zaterdag 19 juni een Biotechmarkt. Een week later verhuist de markt naar het Technologiepark in Zwijnaarde, waar VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) en GIMV de Dag van de Biotechnologie organiseren. Wil je kennismaken met het hele gamma van de biotech, inclusief de toepassingen die niet op de markt te zien zijn, kom dan naar het Ronde Tafelgesprek op 17 juni.

Voor de nieuwsgierigen: op zaterdag 19 juni verandert de Kouter in een echte biotechmarkt, met tal van kraampjes en enthousiaste marktkramers die je dingen laten proeven en voelen. De Gentenaars kunnen er kennismaken met biotechnologische toepassingen die ons dagelijks leven kleuren. Wist je bijvoorbeeld dat we dankzij biotechnologie tal van activiteiten milieuvriendelijk en efficiënt kunnen uitvoeren? Een team van wetenschappers zorgt voor de nodige uitleg. Voor jonge bezoekers is er een gratis kinderlabo. Volwassenen kunnen deelnemen aan een vragenronde, waar leuke prijzen mee te winnen zijn.

Schepen Sofie Bracke: “Maar biotechnologie is meer dan dat. Zo werken er in Gent honderden biotechnologen aan oplossingen voor de toekomst. Gent is altijd sterk geweest in biotechnologie. Het werk van pioniers zoals Marc Van Montagu, Jeff Schell en Walter Fiers ligt aan de basis van de huidige dynamische Gentse biotechsector”. Biotechnologisch onderzoek is heel breed en er bestaan veel verschillende meningen over. Op donderdag 17 juni organiseert de Stad Gent een Ronde Tafelgesprek waarbij we de biotechnologie bekijken vanuit verschillende invalshoeken: de industrie, de wetenschap, de groene beweging en de ethiek. Het panel bestaat uit onder meer Johan Cardoen van CropDesign en voorzitter van FlandersBio, René Custers van VIB en Jan Turf van Bond Beter Leefmilieu.

De markt kadert in de ‘proeftuin voor innovatie’. Onder die noemer wil de Stad Gent de bevolking tonen wat er allemaal gebeurt in de dertien onderzoeksinstellingen in onze stad. Weinig inwoners kennen deze instellingen, hoewel ze vaak internationale bekendheid genieten.. Vorig jaar demonstreerde op het Sint-Baafsplein in twee containers dat ook staal hip en innovatief kan zijn. In 2008 maakte het Instituut voor Breedbandtechnologie (IBBT) een mobiele site voor de Stad.

Praktisch: Ronde Tafel Biotechnologie op donderdag 17 juni om 19.30 uur in zaal Parnassus, Oude Houtlei 124 te Gent. Deelname is gratis. Inschrijven kan tot 17 juni tot 12 uur via Gentinfo, tel. 09 210 10 10 (van maandag tot en met zaterdag van 8 tot 19 uur).

Biotechmarkt op de Kouter op zaterdag 19 juni 2010 van 10 tot 18 uur. Daarna verhuist de markt naar het Technologiepark in Zwijnaarde voor de Dag van de Biotechnologie op zaterdag 26 juni van 10 tot 18 uur.